Դասարանական աշխատանք
ա. գրում է, տալիս ենք, մտցրել է, սովորելու են, ասում եք, չգաս
բ. պարում են, չունեի, կնկարեմ, չքվում է, մի՛ տար, գալիս եք2. Ընդգծե՛ք անցյալ ժամանակով 3 բայաձև:
ա. չի լալիս, կար, մի՛ տեսեք, լալիս էր, պարել է, կտա
բ. խաղացինք, չի կարելի, դարձել ես, վերցնենք, եկել եմ, կընկնեմ
‘]”’]
3. Ընդգծե՛ք ապառնի ժամանակին վերաբերող 3 բայաձև.
ա. չեմ հասկանում, գնացել եմ, կլինես, կտրտմեմ, հատում եմ,
կարելու եք
բ. համեղացրո՛ւ, աշխատել են, արշավեմ, կհատեմ, գնացինք, սովորում են:
,
4. Ընդգծե՛ք առաջին դեմքի 3 բայաձև.
ա. չմտնեն, ծարավեմ, դիմադրեինք, չափեիք, գնա, պրծա
բ. հասանք, մոռացաք, գրվելու եմ, սովորի, իմանայի, չեն խոսել
5. Ընդգծե՛ք երկրորդ դեմքի 3 բայաձև.
ա. հասկացար, ասա՛, գտա, վերցրո՛ւ, մտներ, հարցնենք
բ. տպեցիր, բարձեր, բարձրացանք, եկաք, խոսի, արի՛։
6. Ընդգծե՛ք երրորդ դեմքի 3 բայաձև.
ա. եռաց, կա՛ց, գրավ, գտավ, առարկեցին, կացին
բ. հեռացար, կտար, պոկեց, տարեց, մոտեցավ, տո՛ւր
գ. կանչեր, դնչեր, կարածի, կտարածի, մնամ, ենթամնա
7. Շարքերում առանձնացրե՛ք եզակի և հոգնակի թվով բայաձևերը.
ա. երդվեի, հասե՛ք, ուշանա, չափեցին, մի՛ թող, չափեիք
բ. ուզեն, մոլեգնեց, միացրո՛ւ, մի՛ կարդացեք, համոզելու
ես, կտանք
Գործակիցների հավասարեցման (գումարման) եղանակ
Լուծեք հավասարումների համակարգը․

{2x-3y+8=0, 2x+4y-6=0
2x+4y-6-2x+3y-8=0
7y-14=0
y=2
x=3-14
x=-11

8x+4y-32-3x-4y+7=0
5x-25=0
5x=25
x=5
2•5+y-8=0
y=8-10
y=-2

6x+15y-45=0
6x+4y-12=0
6x+15y-45-6x-4y+12=0
11y-33=0
11y=33
y=3
2x-5•3-15=0
2x=30
x=15

12x-15y-9=0
12x-8y-44=0
12x-15y-9-12x+8y+44=0
-7y+35=0
-7y=-35
y=5
4x-5•5-3=0
4x=-28
x=-7

-6x+2y+6=0
10x-2y-34=0
-6x+2y+6+10x-2y-34=0
4x-28=0
4x=28
x=7
5•7-y-17=0
35-y-17=0
-y+18=0
y=18

5x+3y-7=0 6x-3y-15=0
5x+3y-7+6x-3y-15=0
11x-22=0
11x=22
x=2
2•2-y-5=0
-y=1
y=-1

6x+12y-18=0
6x-4y-50=0
6x+12y-18-6x+4y+50=0
16y=-32
y=-2
2x-8-6=0
2x=14
x=7

15x+9y-21=0
15x-25y-225=0
15x+9y-21-15x+25y+225=0
34y=-204
y=-6
3x+30-45=0
3x=15
x=5
ԵՐԿԻՐ ՆԱԻՐԻ շարքից
|
* * *
|
Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես Վերջին երգիչն իմ երկրի,
Մա՞հն է արդյոք, թե նի՞նջը քեզ
Պատել, պայծառ Նաիրի։
Վտարանդի, երկրում աղոտ,
Լուսեղ, քեզ եմ երազում,
Եվ հնչում է, որպես աղոթք
Արքայական քո լեզուն։
Հնչում է միշտ խոր ու պայծառ,
Եվ խոցում է, և այրում,
Արդյոք բոցե վարդե՞րդ են վառ,
Թե՞ վերքերն իմ հրահրուն։
Ահով ահա կանչում եմ քեզ
Ցոլա, ցնորք Նաիրի՛, —
Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի…
|
Հիշում եմ ինչպես այն ուշ Հիշում եմ ինչպես այն ուշ Մեր գյուղն է —սարերը մերկ, Եվ մայրըս ահա հիվանդ, Եվ ծեր է մայրըս այնքան, |
Բայի ժամանակը, դեմքը և թիվը
Բայն ունի երեք դեմք։ Առաջին դեմքով բայերն արտահայտում են խոսողի գործողությունը (օրինակ՝ կարդում եմ, կարդացի), երկրորդ դեմքի բայերը՝ խոսակցի գործողությունը (օրինակ՝ կարդում ես, կարդացիր), երրորդ դեմքի բայերը՝ մեկ այլ անձի կամ առարկայի գործողությունը (օրինակ՝ կարդում է, կարդաց)։ Դեմքն արտահայտվում է օժանդակ բայի կամ վերջավորությունների միջոցով, օրինակ՝
կարդացել եմ, կարդացինք։ Թվի կարգը ևս արտահայտվում է օժանդակ բայով կամ վերջավորություններով։
1. Նախադասություններում կետերի փոխարեն գրիր փակագծերում տրված
բայերը համապատասխան դեմքով, թվով, ժամանակով:։
1. Երկնքում մայրամուտին արևի ճառագայթները ոսկեզօծել են ամեն ինչ, և մի կախարդող տեսարան ստեղծել էր, որով հիանում էին հյուրանոցի պատշգամբները ելած զբոսաշրջիկները։
(հիանալ, ստեղծել)
2. Արդեն բացվել են պարտեզի ծաղիկները, և հեռվից նայելիս թվում էր, թե մի նախշուն
գորգով ծածկված է պատշգամբի առջև փռված այդ հողակտորը։ (թվալ, ծածկել,)
3. Ցանկապատի հետևում երևում է մի տուն. նրա բակում արևածաղիկներ են աճում ,
որոնք, իրենց գեղեցիկ գլուխները բարձր պահած, կարծես ժպտում են անցորդներին։
(ժպտալ, աճել)
4. Մենք մեքենայի միջից անշարժ նայում էինք ճամփեզրի մոտակա սյունին նստած հդըենն
արագիլին, մինչև որ նա տեղից պոկվեց և թևերը ծանր-ծանր թափահարելով՝ թռավ դեպի
մոտակա ճահիճները։ (թռչել, պոկել,)
5.և հաջորդ օրվանից բոլորը սկսեցին աշխատանքի գալ մեկ ժամ շուտ, որպեսզի կարողանան ժամանակին ավարտել պատվերի կատարումը։
6.որոնք մի պահ առկայծեցին թանձրացող խավարում, ապա անհետացան։
7.երեխաները, ճոճանակների վրա նստած, օրորվում են, իսկ մեղմ քամին բերում է մոտակա սարերի զովությունը։
8.Վարպետը անջատեց հաստոցը, վերցրեց նոր պատրաստած դետալը և համեմատեց գծագրի հետ։
9.և դահլիճը ալեկոծվում էր հոգեպարար մի երաժշտությամբ, որն ողողում էր ունկնդիրների հոգիները։
10.մի նապաստակ հայտնվեց, որն անցավ ճանապարհի մյուս կողմն ու անհետացավ թփուտներում։
Գործակիցների հավասարեցման (գումարման) եղանակ
Օրինակ․
Լուծենք հետևյալ հավասարումների համակարգը.

Լուծման համար կարող ենք հավասարեցնել կամ x-ի գործակիցները, կամ էլ y-ի: Այս օրինակում ավելի հեշտ է հավասարեցնել y-ի գործակիցները։ Այդ նպատակով երկրորդ հավասարումը (հավասարման երկու կողմերը) բազմապատկենք 5-ով․

Գումարենք համակարգի երկու տողերը․
(2x + 5y) + (15x — 5y) = 19 + 15 կամ որ նույնն է.
17x = 34
Այստեղից գտնում ենք x = 2։ Ստացված արժեքը, տեղադրելով համակարգի հավասարումներից մեկնումեկում, կգտնենք նաև y-ի արժեքը.
3x — y = 3
y = 3x — 3 = 3 * 2 — 3 = 3
Ստացանք, որ համակարգի լուծումն է (2, 3) թվազույգը:
Առաջադրանքներ․
1)Գործակիցների հավասարեցման եղանակով լուծե՛ք հավասարումների համակարգը.

2)Լուծե՛ք հավասարումների համակարգը՝ ընտրելով հարմար եղանակ.

Սնունդ
Հայոց լեզու, 8-րդ դասարան
- ․Խմբավորիր բայերը ըստ ի՞նչ անել, ի՞նչ լինել հարցերի:
Հանդիպել, շքեղանալ, ժպտալ, հարստանալ, սևանալ, ներել, մթնել, կահավորել, թանկանալ, անհետանալ, խնամել, ճաքել, պայքարել, կապտել, ծարավել, վստահել, շիկնել, նեղանալ:
2.Կազմիր բայեր տրված գոյականներից:
Ավարտ-ավարտել, կռիվ-կռվել, վեճ-վիճել, շղթա-շղթայել, հաշիվ-հաշվել, կույտ-կուտակել, ժպիտ-ժպտալ, սղոց-սղոցել, վճիռ-վճռել, տոն-տոնել, փունջ-փնջել, կարոտ-կարոտել, վկա- վկաել, կազմ-կազմել, կերակուր-կերակրել, գործ-գործել, հունձ- հնձել, սոսինձ-սոսնձել, փայլ-փայլել, անձրև-անձրևել, քրքիջ- քրքնջել, ավել-ավլել, գին-գնել, նվեր-նվիրել:
3.Գտիր առաջին շարքի բայերի հոմանիշները երկրորդ շարքում:
ա. գերել, կազդուրվել, փայլել, գոռոզանալ, չքանալ, ընկղմվել, ոգևորել
բ. խրախուսել, անհայտանալ, սուզվել, կախարդել, մեծամտանալ, ցոլալ, առողջանալ:
ա. ննջել, գողանալ, դժգոհել, ուղղել, մտորել, անարգել, մարտնչել
բ. պայքարել, փնթփնթալ, խորհել, ստորացնել, շտկել, հափշտակել, նիրհել:
Continue reading
ՄԹՆՇԱՂԻ ԱՆՈՒՐՋՆԵՐ
Չարտասանված տխուր խոսքեր,
Որ դողում եք անպատասխան,
Ես սիրում եմ ձեզ, տխուր խոսքեր,
Ձեր թրթիռը կախարդական։
Խենթ հուզումի անուշ խոսքեր,
Պաղ մարդոցից խորը պահված,
Անջատման պես տխուր խոսքեր,
Հոգուս լույսեր մթնշաղվա՜ծ…
Դուք այրում եք, սիրո խոսքեր,
Կարոտիս պես սիրտըս մորմոք
Ձեզ չի գգվի, տխուր խոսքեր,
Ցուրտ աշխարհում ո՛չ ոք, ո՛չ ոք…
Չարտասանված տխուր խոսքեր,
Դուք չեք մեռել, դուք չե՛ք մեռնի,
Դուք այրում եք, սիրո խոսքեր,
Որպես խայթը սեւ եղեռնի…
1904
